User avatar
SmallBrother
Site Admin
Posts: 3299
Joined: Sun Mar 04, 2012 12:59 pm
Location: Somewhere on this globe

Veelvoorkomende taalfouten - opsomming

Sat May 18, 2019 3:15 pm

Hieronder volgt uitleg over:
1.  d/t/dt  |  2.  d/dd, t/tt  |  3.  u/uw, jou/jouw  |  4.  als/dan  |  5.  hè/hé  |  6.  oké/okay/O.K./OK/o.k./ok/okee  |  7.  één/een
8.  hoelang/hoe lang  |  9.  hoever/hoe ver  |  10.  hoeveel/hoe veel, hoezeer/hoe zeer  |  11.  hoe laat, hoe groot, hoe dik, etc.
12.  vele/velen, alle/allen, beide/beiden  |  13.  teveel/te veel  |  14.  zoveel/zo veel
15.  dichtbij/dicht bij, vlakbij/vlak bij, middenin/midden in, bovenop/boven op, etc.
16.  ik/mij, jij/jou, hij/hem, wij/ons, zij/hen/hun  |  17.  hen/hun/ze  |  18.  zij/zei
19.  Samenstellingen zoals machine geweer/machine-geweer/machinegeweer

1 ►  d/t/dt
Bij een tegenwoordige tijd hangt dit af van het onderwerp. Voor de eerste persoon (ik) gebruik je alleen de stam, voor de tweede en derde persoon (jij/hij/het/u/de hond etc.) gebruik je stam+t.
Bijvoorbeeld:
• Ik word morgen 18. (ik, eerste persoon, dus alleen stam)
• Je doodt iedereen die je tegenkomt. (je, tweede persoon, dus stam+t)
• De hond wordt morgen ingeënt. (de hond, derde persoon, dus stam+t)
Als je of jij na het werkwoord staat, dan vervalt de t. Dit geldt alleen voor je en jij.
Dus:
• Word je daar niet moe van?
• Wordt u daar niet moe van?
• Als hij niet meewerkt, wordt hij neergeschoten.

Bij een voltooid deelwoord hangt dit af van de laatste letter van de stam. Als die eindigt op een medeklinker uit "fokschaap" (f, k, s, ch, p), dan eindigt het voltooid deelwoord op een t. In alle andere gevallen op een d.
Bijvoorbeeld:
• Hij heeft alles netjes gerangschikt. ("rangschik" eindigt op een fokschaap-k, dus voltooid deelwoord met een t)
• We hebben de defecte machine verwijderd. ("verwijder" eindigt op een r, geen fokschaap, dus voltooid deelwoord met een d)
• Ik heb gekronkeld van het lachen. ("kronkel" eindigt op een l, geen fokschaap, dus voltooid deelwoord met een d)
Ezelsbruggetje: Maak van het voltooid deelwoord een bijvoeglijk naamwoord:
• De gerangschikte spullen. (dus een t)
• De verwijderde machine. (dus een d)
• De gekronkelde admin. (dus een d)

Een uitgebreide uitleg staat in dit aparte topic.

2 ►  d/dd, t/tt
Dit hangt af van de functie (verleden tijd of bijvoeglijk naamwoord) en de stam van het betreffende werkwoord. Een verleden tijd maak je door "de" of "te" aan de stam toe te voegen. Bij een bijvoeglijk naamwoord voeg je alleen een "e" toe.
Bij een werkwoord waarvan de stam eindigt op een d, bijvoorbeeld "vermoorden":
• En toen vermoordde ik hem. (verleden tijd, dus stam "vermoord" + "de")
• De vermoorde man lag op de grond. (bijvoeglijk naamwoord, dus alleen + "e").
Bij een werkwoord waarvan de stam eindigt op een t, bijvoorbeeld "verwachten":
• Zoiets verwachtte ik al. (verleden tijd, dus stam "verwacht" + "te")
• De verwachte resultaten waren te optimistisch. (bijvoeglijk naamwoord, dus alleen + "e").
Bij werkwoorden waarvan de stam niet eindigt op een d of t, komt een dubbele d of dubbele t dus nooit voor.

3 ►  u/uw, jou/jouw
"U" en "jou" horen bij personen en staan zelfstandig. "Uw" en "jouw" geeft een bezit aan.
Ezelsbruggetje: Vervang het door mij/mijn. De korte "mij" staat dan voor u/jou en de langere "mijn" staat voor uw/jouw.
Bijvoorbeeld:
• Dit hebben we aan jou te danken. (mij - jou)
• Het is uw boek. (mijn - uw)

4 ►  als/dan
"Als" hoort bij een vergelijking. "Dan" komt na een vergrotende trap.
Bijvoorbeeld:
• Hij is net zo groot als ik.
• Rusland is groter dan Luxemburg.

5 ►  hè/hé
"Hè" gebruik je bij verbazing of als je om een bevestiging vraagt, in het Engels vaak "eh?" of "huh?". "Hé" is een soort uitroep, in het Engels "hey".
Bijvoorbeeld:
• Mooi is het hier, hè? (Vind je ook niet?)
• Hé, kom jij eens even hier. (Heeeeeey!)

6oké/okay/O.K./OK/o.k./ok/okee
Simpel: gebruik alleen "oké".

7één/een
Gebruik alleen "één" als het een duidelijke nadruk behoeft of als er verwarring met het lidwoord "een" zou kunnen ontstaan. Bij vaste uitdrukkingen/combinaties gebruik je (dus) gewoon "een". Als "één" het eerste woord van een zin is en dus met een hoofdletter moet, komt de accent alleen op de tweede e.
Bijvoorbeeld:
• Zodra ik er een vind, laat ik je dat weten. (Geen nadruk, betekenis is duidelijk)
• We moeten het een en ander bespreken. (Vaste uitdrukking)
• Ik heb nog één schoon paar sokken. (Niet twee of drie, maar één)
• Eén zwaluw maakt nog geen zomer. (Nadruk/betekenis van het getal één, aan het begin van de zin)

Soms kan allebei, maar dan verschilt de betekenis.
Bijvoorbeeld:
• Ik heb nog een klusje te doen. (Ik moet nog wat doen)
• Ik heb nog één klusje te doen. (Niet twee of drie, maar één klusje)

8 ►  hoelang/hoe lang
"Hoelang" hoort bij een tijdsduur, "hoe lang" bij afstand of afmeting.
Bijvoorbeeld:
• Hoelang duurt het nog voordat het af is? (Hoeveel dagen)
• Hoe lang is een ratelslang? (Hoeveel centimeter)

Soms kan allebei, maar dan verschilt de betekenis.
Bijvoorbeeld:
• Hoelang is het nog naar Brussel? (Wanneer komen we aan?)
• Hoe lang is het nog naar Brussel? (Hoeveel kilometer?)

9 ►  hoever/hoe ver
Hoever betekent zoiets als 'mate van'. Met "hoe ver" wordt letterlijk de afstand bedoeld.
Bijvoorbeeld:
• Hoever wil je gaan om je doel te bereiken?
• Hoe ver is Brussel van Amsterdam?

10 ►  hoeveel/hoe veel, hoezeer/hoe zeer
"Hoeveel" en "hoezeer" schrijf je altijd aan elkaar.
Bijvoorbeeld:
• Hoeveel kost een Lamborghini Veneno Roadster?
• Hoezeer het Enzo Ferrari ook speet, Ferruccio Lamborghini maakte betere koppelingen.

11 ►  hoe laat, hoe groot, hoe dik, etc.
Alle andere varianten met "hoe" schrijf je altijd los:
Bijvoorbeeld:
• Hoe laat komen we aan?
• Hoe groot is een albatros?

12 ►  vele/velen, alle/allen, beide/beiden
"Vele" gebruik je in combinatie met een zelfstandig naamwoord en zou je kunnen vervangen door "veel". Als het gebruik zelfstandig is en op personen slaat, dan gebruik je "velen".
Bijvoorbeeld:
• Er zijn nog vele vragen onbeantwoord.
• Velen hebben ervan genoten.
Hetzelfde geldt voor alle/allen, beide/beiden:
• Hij heeft alle vragen beantwoord.
• Maar ik heb nog één vraag aan allen.
• Beide ondertitels zijn prima.
• Ik heb het aan beiden gevraagd.

13 ►  teveel/te veel
"Teveel" is een zelfstandig naamwoord (overschot). Als het meer dan wenselijk betekent en wordt gevolgd door een zelfstandig naamwoord, gebruik je "te veel".
Ezelsbruggetje: Als je "te veel" kunt vervangen door "te weinig" of gewoon "veel" en de zin klopt grammaticaal nog steeds, dan is schrijf je "te veel" los van elkaar.
Bijvoorbeeld:
• Het teveel kun je beter afknippen.
• Ik heb te veel chips gegeten.

14 ►  zoveel/zo veel
Meestal kun je gewoon "zoveel" schrijven. Om een nadruk te geven kun je kiezen voor "zo veel". In combinatie met andere zo-varianten (zo snel, zo mooi, etc.) is het mooier om ook "zo veel" te schrijven.
Bijvoorbeeld:
• Ik geef niet zoveel om dure auto's.
• Er is nog zoveel meer te doen.
• Ik hou zo veel van je. (nadruk)
• Ik heb gisteren zo veel gedronken. (nadruk)
• We moeten dit zo veel en zo snel mogelijk doen. (twee zo-combinaties)

Bij een aantal vaste combinaties moet je altijd "zoveel" gebruiken.
Ezelsbruggetje: Je kunt "zoveel" dan niet vervangen door "veel".
Bijvoorbeeld:
• Dat heeft me acht euro zoveel gekost. (vaste combinatie)
• Je schouders ophalen wil zoveel zeggen als: het kan me niet schelen. (vaste combinatie)

15 ►  dichtbij/dicht bij, vlakbij/vlak bij, middenin/midden in, bovenop/boven op, etc.
De varianten zonder spatie gebruik je als ze zelfstandig staan. Met spatie als ze gevolgd worden door een voorwerp of persoon.
Bijvoorbeeld:
• Het strand is dichtbij.
• Het huisje is dicht bij de zee.
• Helaas zit ik er middenin.
• Dat is midden in de jungle.
• De tak viel boven op me.
• Ga achterin zitten.

16 ►  ik/mij, jij/jou, hij/hem, wij/ons, zij/hen/hun
"Ik/jij/hij/wij/zij" zijn onderwerpen, "mij/jou/hem/ons/hen/hun" gebruik je alleen bij een lijdend of meewerkend voorwerp. Vaak kun je de zin denkbeeldig verlengen of aanvullen om te weten hoe het zit.
Bijvoorbeeld:
• Hij is even oud als ik (ben).
• Jullie zijn gewoon hetzelfde zoals zij (zijn).
• Jij bent slimmer dan hij (is).
• Mensen zoals jij (bent) zijn van harte welkom.

17 ►  hen/hun/ze
"Hen" gebruik je altijd na een voorzetsel en als het lijdend voorwerp is. "Hun" als meewerkend voorwerp zonder voorzetsel. "Hen" en "hun" kun je alleen bij personen gebruiken, anders moet je "ze" gebruiken. "Ze" kun je gebruiken als 'ontsnapping', als je twijfelt tussen "hen" en "hun".
Bijvoorbeeld:
• Ik doe het samen met hen.
• Wij bedanken hen vriendelijk.
• We geven hun een flinke bonus.

Opmerking:
• Je kunt ook altijd "hen" gebruiken, velen zien dit niet als fout.
• "Hun" als onderwerp gebruiken ("Hun gaan naar huis.") wordt gezien als een grote fout.

18zij/zei
Heel simpel: "zij" is een vrouwelijk persoon, "zei" is verleden tijd van zeggen.
Bijvoorbeeld:
• Zij heeft een prachtige jurk aan.
• Ik zei toen niets meer.

19Samenstellingen: machine geweer/machine-geweer/machinegeweer
In het Engels staan deze woorden los, maar in het Nederlands moeten ze in beginsel altijd aan elkaar.
Bijvoorbeeld:
• machinegeweer, bruiloftsfeest, cameraopstelling, energiebesparing, etc.

Soms kun je woorden los èn aan elkaar schrijven, maar dan verschilt de betekenis.
Bijvoorbeeld:
• groenezeepfabrikant (een fabrikant van groene zeep)
• groene zeepfabrikant (een fabrikant van zeep die zich om het milieu bekommert)

Een tussenstreepje gebruik je alleen om klinkerbotsingen (aa, ae, ai, au, ee, ei, eu, ie, oe, oi, oo, ou, ui, uu, i+j, e+ij, e+ui, i+i) te voorkomen en in speciale gevallen. Soms mag je het gebruiken om het gewoon duidelijker te maken.
Bijvoorbeeld:
• politieagent (wel opeenvolgende klinkers, maar geen klinkerbotsing)
• co-existentie (klinkerbotsing: "oe")
• procureur-generaal (speciaal geval)
• parallel-elementen (streepje mag, is duidelijker dan "parallelelementen")
• massage-bed (streepje gewenst, "massagebed" zonder streepje verwart met "massa-gebed")
• tweedegeneratie-oorlogsslachtoffer (streepje mag, is duidelijker)

MrPallMall
Posts: 28
Joined: Mon Jul 16, 2018 1:22 am

Re: Veelvoorkomende taalfouten - opsomming

Sun May 19, 2019 9:52 pm

Heey SB.

Dat is weer een flinke lap tekst zeg.
Alleen mis ik nog een onderdeel:
Wanneer er een D, T, of DT gebruikt moet worden.

Ik zie nog best veel subs die die fouten hebben.
Voor de rest, een mooie uitleg, waarvoor mijn / onze dank!

Gr. MrPallMall

User avatar
SmallBrother
Site Admin
Posts: 3299
Joined: Sun Mar 04, 2012 12:59 pm
Location: Somewhere on this globe

Re: Veelvoorkomende taalfouten - opsomming

Sun May 19, 2019 10:20 pm

MrPallMall wrote:Dat is weer een flinke lap tekst zeg.

Ja, "The Man of Few Words" is weer aan het woord :)

MrPallMall wrote:Alleen mis ik nog een onderdeel:
Wanneer er een D, T, of DT gebruikt moet worden.

Ik vond dat niet helemaal passen in deze opsomming, maar misschien is dat toch een toevoegng of eventueel een aparte topic waard. Want ja, d/t-fouten komen ook erg vaak voor.

MrPallMall
Posts: 28
Joined: Mon Jul 16, 2018 1:22 am

Re: Veelvoorkomende taalfouten - opsomming

Sun May 19, 2019 10:40 pm

SmallBrother wrote:Ja, "The Man of Few Words" is weer aan het woord :)

Inderdaad de man met weinig woorden lol..

SmallBrother wrote:Ik vond dat niet helemaal passen in deze opsomming, maar misschien is dat toch een toevoegng of eventueel een aparte topic waard. Want ja, d/t-fouten komen ook erg vaak voor.

Ik hoop dat die snel komt, en dat de desbetreffende mensen het ook lezen :)
Dan wordt de kwaliteit van de "custom-subs" ook een stukje beter!

User avatar
SmallBrother
Site Admin
Posts: 3299
Joined: Sun Mar 04, 2012 12:59 pm
Location: Somewhere on this globe

Re: Veelvoorkomende taalfouten - opsomming

Mon May 20, 2019 5:41 pm

MrPallMall wrote:Ik hoop dat die snel komt, en dat de desbetreffende mensen het ook lezen :)
Dan wordt de kwaliteit van de "custom-subs" ook een stukje beter!

Oké dan, op speciaal verzoek :)
Ik heb een stukje toegevoegd aan de opsomming hierboven, maar bij d/t lukt het echt niet om het kort te houden.
Voor wie nog meer nodig heeft of gewoon wat te lezen wil hebben ;-) is er ook een apart topic over d/t: viewtopic.php?t=16820
Enjoy :mrgreen:

MrPallMall
Posts: 28
Joined: Mon Jul 16, 2018 1:22 am

Re: Veelvoorkomende taalfouten - opsomming

Mon May 20, 2019 6:50 pm

Om het kort te houden:
Mijn dank is zeer groot :D

User avatar
SmallBrother
Site Admin
Posts: 3299
Joined: Sun Mar 04, 2012 12:59 pm
Location: Somewhere on this globe

Re: Veelvoorkomende taalfouten - opsomming

Wed May 22, 2019 2:40 pm

Dank voor de dank.
Laten we hopen dat niet alleen wij tweeën dit lezen :)

Return to “Hulp bij ondertitelen”

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest